Quốc hội thông qua Luật số 93/2025/QH15 ngày 27/6/2025, có hiệu lực từ 01/10/2025. Đây là lần đầu đổi mới sáng tạo được luật hóa ngang hàng khoa học và công nghệ, mở khung pháp lý mới cho doanh nghiệp.
Ngày 27/6/2025, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15. Luật chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2025, thay thế Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013. Đây là văn bản có ý nghĩa nền tảng, lần đầu tiên đưa "đổi mới sáng tạo" trở thành một trụ cột được luật hóa, đặt ngang hàng với khoa học và công nghệ trong tên gọi và nội dung điều chỉnh.
Điểm thay đổi lớn nhất về tư duy là chuyển trọng tâm từ quản lý hoạt động nghiên cứu sang thúc đẩy kết quả và ứng dụng. Luật xác định doanh nghiệp là trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia, thay vì chỉ coi viện, trường là chủ thể chính như trước đây. Nhà nước chuyển vai trò từ trực tiếp làm sang kiến tạo, đặt hàng và chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân.
Luật thiết lập cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Theo đó, tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ được miễn trừ trách nhiệm dân sự và không phải hoàn trả kinh phí nếu đã tuân thủ đúng quy trình, quy định mà nhiệm vụ vẫn không đạt kết quả như kỳ vọng. Đây là thay đổi được cộng đồng khoa học chờ đợi từ lâu, bởi bản chất của nghiên cứu là có xác suất thất bại.
Về tài chính, Luật cho phép áp dụng cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng, đơn giản hóa thủ tục thanh quyết toán, và mở rộng quyền tự chủ cho tổ chức khoa học công nghệ. Luật cũng tạo hành lang cho việc thương mại hóa kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước, cho phép tổ chức chủ trì được sở hữu hoặc sử dụng kết quả để góp vốn, chuyển giao.
Đối với doanh nghiệp, Luật mở đường cho hàng loạt chính sách ưu đãi cụ thể được chi tiết hóa ở các nghị định hướng dẫn: quyền trích lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ từ thu nhập tính thuế, ưu đãi thuế cho chi nghiên cứu và phát triển, hỗ trợ tín dụng cho hoạt động đổi mới công nghệ, và các danh hiệu công nhận doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Để triển khai, Chính phủ đã ban hành đồng bộ các nghị định 265/2025/NĐ-CP về tài chính và đầu tư, 267/2025/NĐ-CP về chương trình và nhiệm vụ, 268/2025/NĐ-CP về đổi mới sáng tạo và khuyến khích doanh nghiệp. Doanh nghiệp nên rà soát lại chiến lược công nghệ của mình theo khung pháp lý mới để tận dụng các cơ chế hỗ trợ đang được mở ra.
Nguồn tham khảo: Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo số 93/2025/QH15 ngày 27/6/2025; Cổng Thông tin điện tử Chính phủ; Bộ Khoa học và Công nghệ (mst.gov.vn).